Mấy thiết bị trong nhà có hạn dùng mà ít ai biết
Có một nhóm đồ trong nhà mà ai cũng nghĩ là dùng mãi được: bình chữa cháy treo ở đó nhiều năm, dây gas nối từ bình tới bếp, dây cấp nước máy giặt, ổ cắm nối dài mua từ đời nào. Chúng đều có tuổi thọ, và chúng hỏng theo kiểu không báo trước.
Bài này liệt kê mấy thứ đó, kèm cách tự kiểm. Con số cụ thể thì tuỳ sản phẩm và tuỳ nhà sản xuất — đọc nhãn và tài liệu đi kèm của chính món bạn đang có, đừng lấy con số chung chung trên mạng.
Bình chữa cháy
Đây là món hay bị mua một lần rồi quên nhất, mà lại là món bạn chỉ cần tới đúng lúc khẩn cấp.
Ba thứ nên kiểm định kỳ: đồng hồ áp suất — kim phải nằm trong vùng làm việc; vỏ bình và vòi — không gỉ, không nứt, không móp; và chốt an toàn với niêm còn nguyên.
Ngoài ra, bình có hạn kiểm định và có tuổi thọ — thông tin này ghi trên tem hoặc trên thân bình. Hết hạn thì cần nạp lại hoặc thay theo hướng dẫn của đơn vị có chuyên môn.
Và một điều thực tế: bình để ở chỗ với tới được, không bị đồ đạc chặn, và cả nhà biết nó ở đâu. Một chiếc bình còn tốt nhưng nằm sau ba thùng đồ thì không giúp được gì.
Dây dẫn gas và van
Đây là món có hạn dùng rõ ràng nhất và cũng nguy hiểm nhất khi bỏ qua. Dây cao su dẫn gas lão hoá theo thời gian: cứng lại, nứt chân chim, và rò rỉ ở chỗ nứt.
Cách tự kiểm: nhìn và sờ dọc dây xem có chỗ nào nứt, phồng, cứng bất thường hay dính dầu mỡ; kiểm hai đầu kẹp xem còn chặt không; và nhớ rằng đoạn dây gần bếp chịu nhiệt nhiều nên xuống cấp trước.
Hạn thay thì theo khuyến cáo của nhà sản xuất ghi trên dây hoặc trên bao bì. Nếu dây đã cũ mà không rõ ngày, thay là lựa chọn rẻ và đúng.
Ngửi thấy mùi gas thì không bật tắt công tắc điện nào, không bật quạt, khoá van nếu tới được an toàn, mở cửa cho thoáng, đưa mọi người ra ngoài, rồi gọi đơn vị cung cấp gas hoặc cứu hoả từ bên ngoài nhà.
Thiết bị báo khói
Nhà nào có lắp thì nên biết hai mốc: pin và tuổi thọ của chính thiết bị. Nhiều người thay pin đều đặn nhưng không biết bản thân thiết bị cũng có hạn — cảm biến kém dần theo năm tháng.
Cách kiểm: bấm nút thử mỗi tháng để nghe còn kêu không; hút bụi mặt ngoài vài tháng một lần vì bụi làm giảm độ nhạy; và xem ngày sản xuất ghi ở mặt sau để biết đã dùng bao lâu.
Thiết bị kêu bíp lẻ tẻ giữa đêm thường là báo pin yếu — thay pin, đừng tháo ra rồi quên lắp lại. Đây là chuyện xảy ra rất nhiều.
Dây cấp nước máy giặt và máy rửa bát
Ít ai nghĩ tới, mà đây là nguyên nhân rất phổ biến của những vụ ngập nhà khi vắng người. Dây cấp nước chịu áp lực liên tục, và cao su bên trong lão hoá dần.
Kiểm: nhìn chỗ nối xem có rỉ nước, có vệt ố, có gỉ không; sờ xem dây có phồng chỗ nào không; và kéo máy ra kiểm phía sau — đó là chỗ không ai nhìn tới.
Hai thói quen đơn giản: khoá van cấp nước khi đi vắng dài ngày, và thay dây theo khuyến cáo thay vì đợi nó rò.
Ổ cắm nối dài và dây điện
Chúng không có hạn ghi trên nhãn, nhưng có dấu hiệu rõ:
- Vỏ nứt, chảy nhựa, hoặc có vết cháy xém ở lỗ cắm.
- Phích cắm vào thấy lỏng, tự tuột.
- Nóng bất thường khi đang tải.
- Dây nứt vỏ, lộ lõi, hoặc gấp gãy ở chỗ gần đầu.
- Cắm vào thấy tia lửa mỗi lần.
Có bất cứ dấu hiệu nào thì bỏ, đừng cất lại dùng sau. Và nhớ nguyên tắc: thiết bị sinh nhiệt cắm thẳng vào ổ tường, đừng nối chồng ổ vào ổ.
Mũ bảo hiểm
Mũ có tuổi thọ vì lớp xốp bên trong xuống cấp theo thời gian, nhất là khi phơi nắng thường xuyên. Và quan trọng hơn: mũ đã chịu một cú va mạnh thì nên thay, kể cả khi nhìn bên ngoài còn nguyên — phần hấp thụ lực nằm bên trong và nó chỉ dùng được một lần.
Kiểm: lớp xốp có bị bở, nứt, hay lún không; quai và khoá còn chắc không; lớp lót còn ôm đầu không. Mũ rộng lắc lư khi lắc đầu thì không bảo vệ đúng cách.
Đồ dùng cho trẻ nhỏ
Nhóm này có nhiều món kèm hạn dùng hoặc hạn theo cỡ, và các quy định cũng thay đổi theo thời gian. Ghế ngồi ô tô cho trẻ, xe đẩy, nôi, cũi — nên đọc tài liệu đi kèm và theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Với đồ mua lại hoặc được cho, cẩn thận hơn: không rõ lịch sử món đó, không rõ nó đã chịu va đập chưa, và có khi đã hết hạn. Với món liên quan trực tiếp tới an toàn của trẻ, đây là chỗ không nên tiết kiệm.
Mấy món khác đáng thêm vào lịch
Lưới lọc điều hoà và lọc máy hút mùi — không nguy hiểm nhưng ảnh hưởng tới không khí trong phòng và tới tiền điện.
Gioăng cửa tủ lạnh — hở thì máy chạy liên tục.
Van an toàn bình nước nóng và chính bình nước nóng — thiết bị này vừa có điện vừa có nước, nên nên do thợ kiểm.
Thang gấp trong nhà — khớp lỏng, chốt kẹt, chân cao su mòn là mấy thứ dẫn tới ngã.
Pin dự phòng và bộ sạc cũ — pin phồng thì bỏ ngay, không sạc tiếp, không chọc thủng.
Cách để không quên
Không cần hệ thống phức tạp. Hai mốc trong năm là đủ cho phần lớn nhà:
Đầu năm — kiểm bình chữa cháy, dây gas, thiết bị báo khói, dây cấp nước, ổ cắm.
Giữa năm — kiểm lại mấy món trên và vệ sinh lưới lọc.
Mẹo thực tế: dán nhãn nhỏ ghi ngày lắp hoặc ngày thay lên chính món đó. Dây gas, dây cấp nước, ổ cắm nối dài — một mẩu băng giấy ghi tháng năm là đủ, và nó trả lời được câu hỏi khó nhất: cái này thay hồi nào rồi.
Và ghi hai mốc kiểm vào lịch điện thoại, lặp lại hằng năm. Mười lăm phút mỗi lần.
Tóm lại
Bình chữa cháy, dây dẫn gas, thiết bị báo khói, dây cấp nước máy giặt, ổ cắm nối dài, mũ bảo hiểm — đều có tuổi thọ và đều hỏng theo kiểu không báo trước.
Đọc nhãn của chính món bạn có thay vì lấy con số chung trên mạng. Dán nhãn ghi ngày thay lên từng món. Và đặt hai mốc kiểm trong năm — mười lăm phút mỗi lần là đủ.