Giao mùa: mấy tuần nhà và người cùng khó chịu
Trong một năm, mấy tuần khó chịu nhất trong nhà thường không phải giữa mùa mưa hay giữa đợt nắng — mà là khoảng giao giữa hai mùa.
Lý do đơn giản: giữa mùa thì mọi thứ đã ổn định, nhà đã được điều chỉnh cho hợp, người cũng đã quen. Còn lúc giao mùa thì thời tiết đổi qua đổi lại trong cùng một tuần, mà nhà và người thì không đổi kịp theo.
Ba thứ trong nhà chịu nhiều nhất
Độ ẩm dao động. Đây là nguyên nhân số một. Gỗ, giấy, vải, da đều co giãn theo ẩm — và thứ làm chúng hỏng không phải ẩm cao hay ẩm thấp mà là đổi qua đổi lại. Cửa gỗ kẹt rồi lại lỏng, ngăn kéo sít rồi lại trôi, sách bắt đầu gợn sóng.
Chênh nhiệt trong ngày. Sáng lạnh trưa nóng thì bề mặt lạnh trong nhà dễ đọng nước — mặt kính, mặt đá, mặt kim loại, tường ngoài. Đọng nước lặp lại nhiều lần là bước đầu của mốc.
Thiết bị vừa nghỉ nhiều tháng. Quạt, điều hoà, máy sưởi, máy hút ẩm — mỗi thứ nằm im một mùa rồi được bật lại đột ngột. Đây là lúc chúng hay hỏng nhất.
Làm trước khi mùa tới hẳn
Nguyên tắc gọn: làm lúc thời tiết còn dễ chịu, đừng đợi tới lúc cần. Việc trước mùa mưa mà làm khi đã mưa thì vừa khó làm vừa muộn.
Mấy việc đáng làm ở mọi lần giao mùa:
- Đi một vòng nhìn mấy chỗ hay lộ vấn đề trước — mép cửa sổ, chân tường, gầm bồn rửa, trần dưới nhà vệ sinh tầng trên.
- Thông gió mạnh vào những ngày khô ráo hiếm hoi. Giao mùa hay có vài ngày như vậy, và đó là lúc đáng mở hết cửa.
- Kéo đồ ra khỏi tường ở mấy chỗ khuất, để mặt sau cũng được khô.
- Kiểm mấy cái van và mấy chỗ thoát — máng nước, lỗ thoát sàn, khe thoát ban công.
Đồ theo mùa: đổi dần chứ đừng đổi một lượt
Cái bẫy quen thuộc của giao mùa là đổi hết chăn màn, quần áo, rèm trong một ngày — rồi ba hôm sau trời quay lại như cũ.
Cách đỡ mệt hơn: đổi một nửa, giữ nửa còn lại ở chỗ dễ lấy trong vài tuần. Khi đã chắc mùa đổi hẳn thì mới cất hết.
Và khi cất, nhớ rằng đồ cất vào lúc giao mùa dễ mốc hơn đồ cất giữa mùa khô — vì không khí lúc đó ẩm hơn. Giặt sạch, phơi khô hẳn, và nếu cất vào hộp kín thì thêm lớp chống ẩm.
Thiết bị: bật lại sau nhiều tháng nghỉ
Đừng bật rồi để chạy luôn cả buổi. Trình tự nhẹ nhàng hơn:
Nhìn và lau trước khi cắm điện — bụi, mạng nhện, dấu chuột gặm dây. Phần này quan trọng nhất và cũng nhanh nhất.
Bật thử một lúc ngắn rồi đứng nghe: tiếng lạ, mùi khét nhẹ, rung bất thường. Có bất kỳ dấu hiệu nào thì tắt và gọi thợ, đừng bật tiếp cho quen máy.
Phần vệ sinh định kỳ — lưới lọc, ống thoát nước — làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Đây cũng là lúc hợp nhất trong năm để gọi thợ bảo dưỡng, vì chưa vào cao điểm nên dễ hẹn và ít phải chờ.
Người trong nhà
Giao mùa là lúc nhiều người thấy mệt hơn bình thường, và trong nhà thường có một hai người nhạy hơn hẳn.
Mấy việc nhà làm được: giữ nhiệt độ trong nhà đừng chênh quá nhiều so với ngoài trời; tránh để luồng gió lạnh thổi thẳng vào chỗ ngủ; giữ nhà thoáng vào những ngày khô; và dọn bụi kỹ hơn một chút ở giai đoạn này.
Còn phần sức khoẻ thì thuộc về bác sĩ. Nếu trong nhà có người bị hô hấp, người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ mà mỗi lần giao mùa lại mệt, thì đó là chuyện nên hỏi người có chuyên môn y tế chứ không phải chuyện xử bằng cách kê lại đồ.
Một danh sách ngắn, dùng cho mọi lần
Không cần danh sách riêng cho từng mùa. Năm dòng này dùng được cho mọi lần giao mùa:
- Đi một vòng nhìn bốn chỗ hay lộ vấn đề trước.
- Thông gió mạnh vào ngày khô đầu tiên.
- Kiểm và lau thiết bị sắp dùng tới, trước khi cắm điện.
- Đổi một nửa đồ theo mùa, giữ nửa kia ở chỗ dễ lấy.
- Kiểm mấy chỗ thoát nước.
Mất một buổi, và nó thay thế cho rất nhiều việc chữa cháy về sau.
Ghi lại để năm sau nhanh hơn
Sau mỗi lần giao mùa, ghi ba dòng: chỗ nào trong nhà lộ vấn đề trước, việc nào làm muộn, và thứ gì thiếu lúc cần.
Sau hai ba năm, mấy dòng đó thành một danh sách riêng cho chính căn nhà của bạn — chính xác hơn mọi danh sách chung, vì nó biết cái cửa sổ nào hay tạt, cái góc nào hay mốc, cái máy nào hay giở chứng sau khi nghỉ lâu.
Gắn việc ghi này vào chính buổi làm danh sách năm dòng ở trên thì không phải nhớ thêm một mốc nào.
Ba điều gọn lại
Một, thứ hại nhà lúc giao mùa không phải ẩm cao hay ẩm thấp mà là đổi qua đổi lại — đó là lý do mấy tuần này khó hơn cả giữa mùa.
Hai, đổi đồ theo mùa thì đổi một nửa và giữ nửa kia ở chỗ dễ lấy vài tuần, thay vì đổi hết trong một ngày rồi trời quay lại như cũ.
Ba, thiết bị vừa nghỉ nhiều tháng thì lau và nhìn trước khi cắm điện, bật thử ngắn rồi đứng nghe — có tiếng lạ hay mùi khét thì tắt và gọi thợ, đừng bật tiếp cho quen máy.