Việc trong nhà tháng Mười và tháng Mười Một: chuyển mùa ở ba miền, mỗi miền một danh sách ngắn
Mục Việc theo tháng đã có bài một năm nhìn từ căn nhà, việc theo tháng cho người ở thuê, cho cửa hàng nhỏ, cho nhà có người lớn tuổi. Bài này đi vào hai tháng cụ thể, tháng Mười và tháng Mười Một dương lịch, vì đây là lúc ba miền tách ra ba kiểu thời tiết rõ nhất trong năm. Một danh sách chung cho cả nước sẽ thừa ở miền này, thiếu ở miền kia. Nên mỗi miền một danh sách ngắn.
Miền Bắc: hanh khô rồi rét đầu mùa
Không khí khô hơn, bắt đầu có những đợt gió mùa đông bắc, nhiệt độ hạ dần về đêm. Việc nên làm:
- Kiểm đồ gỗ: hanh khô làm gỗ co lại, mối ghép tủ, bàn, cửa có thể lỏng. Siết lại vít, bôi sáp cho đồ gỗ tự nhiên. Mục Mùa nồm và mùa mưa có bài riêng về mùa hanh khô.
- Lấy chăn, áo ấm ra phơi vào ngày nắng trước khi cần dùng; giặt chăn đã cất cả năm.
- Kiểm thiết bị sưởi, bình nóng lạnh trước đợt rét đầu tiên: dây điện, phích cắm, thiết bị chống giật. Đừng chờ tới đêm rét mới bật lần đầu sau nhiều tháng cất.
- Cửa sổ, khe cửa: kiểm gioăng, khe hở để giữ ấm, nhưng không bịt kín hoàn toàn phòng có dùng thiết bị đốt.
- Tĩnh điện: không khí khô làm tĩnh điện nhiều, nhất là với thảm, chăn lông; không đáng lo, nhưng nhắc trẻ chạm tay vào kim loại trước khi chạm thiết bị điện tử nhạy.
Miền Trung: giữa mùa mưa bão
Đây là giai đoạn mưa lớn, lũ và bão tập trung ở nhiều tỉnh miền Trung. Việc trong nhà phải xoay quanh nước và gió:
- Kiểm mái, máng xối, ống thoát nước sau mỗi đợt mưa, dọn lá, kiểm chỗ dột.
- Kê cao đồ có giá trị, giấy tờ quan trọng cho vào túi chống nước, để ở tầng cao hoặc chỗ cao trong nhà.
- Chuẩn bị đồ dự phòng: đèn pin, pin dự phòng, sạc dự phòng đã sạc đầy, nước uống, thực phẩm khô, thuốc thường dùng.
- Biết cách ngắt điện tổng, và ngắt khi nước bắt đầu vào nhà.
- Theo dõi tin cảnh báo từ cơ quan khí tượng và chính quyền địa phương; mục Tin nhà cửa có bài về đọc tin thời tiết rồi quyết việc nhà.
Miền Nam: cuối mùa mưa
Mưa thưa dần, chuẩn bị sang mùa khô. Có những đợt triều cường ở một số khu vực. Việc nên làm:
- Kiểm lại những chỗ thấm đã lộ ra trong mùa mưa, ghi lại để sửa trong mùa khô, khi tường đã khô hẳn.
- Lên lịch sửa chữa mái, chống thấm, sơn lại vào mùa khô sắp tới; đặt thợ sớm vì cuối năm thợ rất bận.
- Dọn chỗ đọng nước: chậu cây, lốp xe cũ, máng xối tắc là chỗ muỗi đẻ, nhất là giai đoạn chuyển mùa.
- Theo dõi lịch triều cường nếu ở khu thấp, kê đồ, chặn cửa trước giờ triều lên.
Việc chung cho cả ba miền
- Bắt đầu nghĩ tới dọn nhà cuối năm: chia nhỏ việc ra từ bây giờ, mỗi tuần một khu, để tháng Chạp không dồn. Mục Cuối năm và đầu năm có bài về thứ tự dọn.
- Kiểm bình chữa cháy, báo khói: mùa lạnh và mùa lễ là lúc dùng điện, lửa nhiều hơn.
- Kiểm tủ thuốc: giai đoạn chuyển mùa nhiều người ho, sổ mũi; bỏ thuốc hết hạn, bổ sung thuốc thường dùng theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Rằm tháng Mười âm lịch thường rơi vào giai đoạn này; mục Dịp lễ trong năm có bài riêng.
🔴 Đêm rét đầu tiên: đừng đốt than trong phòng kín
Đây là việc quan trọng nhất của hai tháng này với miền Bắc và vùng núi. Mỗi mùa rét đều có những vụ ngộ độc khí do đốt than, đốt củi sưởi trong phòng kín, nhất là đêm rét đầu mùa khi người ta chưa quen. Than cháy trong phòng đóng kín sinh ra khí CO không màu, không mùi, gây ngộ độc khi đang ngủ. Không đốt than, củi, bếp than tổ ong để sưởi trong phòng ngủ đóng kín cửa, kể cả “chỉ một lúc”. Mục Nhắc việc an toàn có bài chi tiết về sưởi ấm an toàn.
Làm sao để danh sách không thành gánh
Không cần làm hết trong một ngày. Chọn ba việc quan trọng nhất với miền mình, làm trong tuần này; các việc còn lại rải sang các cuối tuần sau. Mục này có bài về danh sách việc làm mãi không xong: sửa cái danh sách, đừng tự trách.
Nhà ở vùng cao và vùng ven biển
Hai kiểu nhà có việc riêng trong giai đoạn này. Nhà ở vùng cao phía Bắc vào rét sớm hơn và rét sâu hơn; củi, than thường được dùng để sưởi và nấu, nên việc kiểm ống khói, bếp, chỗ để củi khô cách xa nguồn lửa cần làm trước khi rét về. Nhà ven biển miền Trung cần thêm việc chằng chống mái tôn, cửa kính hướng ra biển, kiểm cây lớn quanh nhà có cành khô dễ gãy khi gió mạnh. Ở cả hai nơi, hỏi chính quyền địa phương về nơi trú tránh khi có thiên tai và lối đi tới đó, ghi lại cho cả nhà biết.
Ghi lại những gì đã làm
Một tờ giấy nhỏ dán trong tủ bếp ghi ngày đã kiểm mái, đã kiểm thiết bị sưởi, đã thay pin đèn pin, đã kiểm bình chữa cháy. Năm sau tới đúng mùa này, nhìn tờ giấy là biết việc nào đã làm năm ngoái, việc nào bị quên. Danh sách theo tháng chỉ thật sự có ích khi nó được ghi lại và đọc lại.
Nói gọn lại
Tháng Mười và tháng Mười Một, miền Bắc lo hanh khô và rét đầu mùa, miền Trung lo mưa bão, miền Nam lo cuối mùa mưa và lên lịch sửa nhà mùa khô. Việc chung là bắt đầu chia nhỏ việc dọn cuối năm, kiểm bình chữa cháy, tủ thuốc. Đêm rét đầu tiên, không đốt than sưởi trong phòng kín.