Bão sắp vào: hai mươi bốn giờ chuẩn bị cho căn nhà, chia theo thứ tự việc nào trước, việc nào sau
Mục Mùa nồm và mùa mưa đã có bài về vòng kiểm nhà trước mùa mưa và sau trận mưa lớn. Bài này dành cho tình huống gấp hơn: có tin bão sắp vào, và thời gian còn lại khoảng một ngày. Lúc đó không còn thời gian sửa mái hay chống thấm. Việc cần làm là sắp xếp theo đúng thứ tự, để những thứ quan trọng nhất được làm trước khi gió lên.
Lưu ý chung: nghe theo hướng dẫn của chính quyền địa phương và cơ quan phòng chống thiên tai. Nếu có lệnh sơ tán, đi theo lệnh; mọi việc chuẩn bị nhà cửa đều đứng sau.
Thứ tự ưu tiên
- An toàn của người trong nhà.
- Điện, gas, nước.
- Mái, cửa, vật có thể bay.
- Giấy tờ, đồ có giá trị, thực phẩm, nước uống.
- Đồ đạc còn lại.
Khi thời gian ít, làm theo đúng thứ tự này; đừng mất cả buổi chằng mái tôn trong khi chưa sạc điện thoại, chưa biết nơi trú tránh.
Bước một: con người
- Biết nơi trú tránh gần nhất và đường đi tới đó, nếu nhà yếu, nhà tạm, nhà ở vùng trũng, ven sông, ven biển, chân đồi dễ sạt lở.
- Người già, trẻ nhỏ, người bệnh, phụ nữ mang thai: sắp xếp cho họ ở nơi an toàn trước, có thể là nhà người thân kiên cố hơn.
- Thuốc thường dùng của người trong nhà đủ cho vài ngày.
- Thống nhất một người liên lạc và một điểm hẹn nếu người nhà bị tách nhau.
- Sạc đầy điện thoại, sạc dự phòng; lưu số điện thoại khẩn cấp của địa phương.
Bước hai: điện, gas, nước
- Biết vị trí cầu dao tổng, van gas, van nước tổng; chỉ cho mọi người lớn trong nhà.
- Rút phích cắm thiết bị không cần thiết. Khi nước bắt đầu vào nhà, ngắt cầu dao tổng.
- Khoá van gas khi không nấu.
- Trữ nước sạch trong can, chai có nắp: cho uống và cho sinh hoạt vài ngày, vì nước máy có thể bị gián đoạn hoặc nhiễm bẩn.
Bước ba: mái, cửa, vật có thể bay
- Thu dọn mọi thứ ngoài sân, ban công, sân thượng: chậu cây, bàn ghế nhựa, biển hiệu nhỏ, mái che tạm. Trong bão, chúng trở thành vật bay gây thương tích và vỡ kính.
- Chằng chống mái tôn, mái nhẹ theo hướng dẫn của địa phương (bao cát, dây néo) khi còn an toàn để làm, tức là trước khi gió lớn.
- Đóng chặt cửa, cửa sổ, cài chốt; cửa kính lớn có thể dán băng dính chéo để hạn chế mảnh vỡ văng ra, dù việc này không làm kính chắc hơn.
- Hạ ăng-ten, tháo bạt, dù và những thứ treo trên cao.
Bước bốn: giấy tờ, đồ có giá trị, thực phẩm
- Giấy tờ quan trọng cho vào túi chống nước, để chỗ cao hoặc mang theo khi sơ tán. Chụp ảnh giấy tờ lưu trên điện thoại và trên mạng.
- Thực phẩm khô, ăn được không cần nấu, đủ vài ngày.
- Đèn pin, pin dự phòng; hạn chế dùng nến vì nguy cơ cháy.
- Bộ sơ cứu cơ bản.
Bước năm: đồ đạc
Kê cao đồ điện, đồ gỗ, nệm, chăn ở tầng trệt nếu nhà ở vùng có thể ngập. Chuyển đồ quý lên tầng trên. Ô tô, xe máy đưa tới chỗ cao, tránh đỗ dưới cây lớn, cột điện, biển quảng cáo.
🔴 Khi gió đã lớn: những việc không được làm
Đây là phần quan trọng nhất của bài, vì nhiều thương vong trong bão xảy ra lúc người ta cố làm nốt một việc:
- Không trèo lên mái để chằng thêm, sửa tôn khi gió đã mạnh.
- Không ra ngoài kiểm tra, dọn dẹp, chụp ảnh khi bão đang qua, kể cả lúc gió có vẻ lặng đi: đó có thể là lúc mắt bão đi qua, gió sẽ quay lại mạnh từ hướng ngược lại.
- Không đứng gần cửa kính.
- Không lội qua nước chảy xiết, không đi gần dây điện đứt, cột điện đổ.
- Không dùng máy phát điện trong nhà, trong nhà xe kín: khí thải có thể gây ngộ độc chết người.
Sau bão
Chỉ ra ngoài khi chính quyền thông báo an toàn. Kiểm điện trước khi bật lại cầu dao: nếu nước đã ngập ổ cắm, thiết bị, nhờ thợ điện kiểm. Nước máy có thể chưa an toàn, đun sôi trước khi uống. Chụp ảnh thiệt hại trước khi dọn, phục vụ việc báo cáo, hỗ trợ và bảo hiểm nếu có. Mục này có bài về vòng kiểm mười lăm phút sau trận mưa lớn.
Chuẩn bị từ đầu mùa để hai mươi bốn giờ đủ dùng
Một ngày là rất ít nếu mọi thứ bắt đầu từ con số không. Những nhà ở vùng hay có bão thường chuẩn bị sẵn một thùng đồ dự phòng từ đầu mùa: đèn pin, pin, sạc dự phòng, thuốc, túi chống nước, dây néo, bao tải, danh sách số điện thoại. Khi có tin bão, chỉ cần kiểm lại thùng, bổ sung nước và thực phẩm, rồi dồn thời gian vào chằng chống và sắp xếp người. Đầu mùa mưa cũng là lúc chặt tỉa cành cây lớn sát nhà, kiểm mái tôn, đinh vít, máng xối. Những việc này không làm được khi gió đã nổi.
Với người ở xa có cha mẹ già sống ở vùng bão, gọi điện từ sớm, hỏi đã chuẩn bị gì, nhờ hàng xóm hoặc người thân gần đó để mắt. Người già sống một mình thường là những người cần giúp nhiều nhất và ít lên tiếng nhất.
Nói gọn lại
Khi bão sắp vào và chỉ còn khoảng một ngày, làm theo thứ tự: con người, điện gas nước, mái cửa và vật có thể bay, giấy tờ và thực phẩm, rồi mới tới đồ đạc. Nghe theo hướng dẫn của địa phương, sơ tán khi có lệnh. Khi gió đã lớn, không trèo mái, không ra ngoài, kể cả lúc gió tạm lặng, và không dùng máy phát điện trong nhà.